Kumuradojo

Słowniczek

A
ai - dosłownie harmonizowanie, łączenie, jednoczenie;
ai-hanmi pozycja zgodna - układ, w którym ćwiczący stoją w tej samej pozycji (por. gyaku-hanmi)
aiki dosłownie harmonijne oddziaływanie (zjednoczenie) ki; według kosmologii aikido, wszystkie rzeczy we wszechświecie powstają dzięki oddziaływaniu pozytywnego i negatywnego ki; celem treningu aikido jest poszukiwanie harmonii własnego ki z ki partnera i ki wszechświata aikido dosłownie droga harmonii; nazwę tę, po wielu latach głębokich studiów różnych szkół sztuk walki, przyjął twórca aikido dla określenia swojego unikalnego systemu (por. ai, ki, do)
aiki-taiso - podstawowe ćwiczenia w aikido; rozgrzewka; ćwiczenia wprowadzające
arigato - dziękuję (por. domo arigato)
ashi - stopa, noga
ashi-sabaki - ćwiczenia przemieszczeń, obejmują: ayumi-ashi, okuri-ashi, tsugi-ashi (por. tai-sabaki)
atemi - uderzenie we wrażliwe miejsce - w aikido ma na celu rozproszenie uwagi przeciwnika
ayumi-ashi krok przestawny

B
bokken - drewniana imitacja miecza japońskiego używana w celach treningowych (por. bokuto, jo, tanto)
bokuto - drewniany miecz
bu - dosłownie silny, waleczny, odważny, ale również dotyczący spraw wojennych; w aikido sens tego słowa jest rozumiany jako dzielność i odwaga, a nie rywalizacja, czy współzawodnictwo; oryginanie znaczenie bu to: powstrzymać krzyżujące się (walczące) ze sobą włócznie
budo - dosłownie drogi walki; ogólne określenie japońskich sztuk walki, które rozwinęły się ze sztuk wojennych (bujutsu) np. judo, kendo
bujutsu - dosłownie sztuki wojenne
bushi - wojownik, samuraj
bushido - honorowy kodeks regulujący życie samuraja

C
chu - środek
chudan - poziom środkowy - od pasa do barków (pojęcie używane do określenia wysokości ataku) (por. gedan, jodan)

D
dan - poziom, stopień mistrzowski (por. yudansha, kyu)
do - dosłownie droga; metoda, sposób wewnętrznego doskonalenia się; w Japonii sztuki zajmujące się rozwojem duchowym i fizycznym adeptów (nie tylko sztuki walki) utożsamiane są z do
dojo - miejsce, w którym trenuje się sztuki walki (szkoła), dosłownie: "miejsce drogi" - miejsce, gdzie poszukuje się do
domo - bardzo
domo arigato - dziękuję bardzo (przyjmuje również formy: domo arigato gozaimas oraz domo arigato godzaimaśta)
doshu - dosłownie mistrz drogi; tytuł lidera aikido; zgodnie z tradycją japońską, jest to tytuł dziedziczny; obecnie przysługuje on Kisshomaru Ueshiba - synowi twórcy aikido
dozo - proszę

E
eri - kołnierz
eri-tori - atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) kołnierza partnera

F
funakogi-undo - dosłownie ruch wiosłowania; termin pochodzący od ame-no tori fune, co można przetłumaczyć, jako niebiańska uskrzydlona łódź; pojęcie związane z mitologią japońską oznaczające łódź, którą posługiwał się duch gromu spływający z nieba na Ziemię; funakogi undo wywodzi się z ezoterycznych praktyk shinto mających na celu zjednoczenie ciała i umysłu, które twórca aikido wprowadził do swojego systemu; obecnie funakogi undo to jedno z ćwiczeń wprowadzających (aiki-taiso) służące do poprawienia pracy bioder, wypracowania mocnej, stabilnej postawy oraz do koordynacji oddychania z pracą ciała

G
gaku - tradycyjny element wystroju dojo - japońska kaligrafia z nazwą szkoły, mottem lub myślą filozoficzną zawieszana na ścianie w centralnym miejscu sali ćwiczeń, na przeciwko miejsca honorowego (kamiza)
gedan - poziom niski - od pasa w dół (pojęcie używane do określenia wysokości ataku)
gi - ubranie, strój (por. keikogi)
go - pięć
gokyo - piąta forma podstawowych technik unieruchomień (por. ikkyo, nikyo, sankyo, yonkyo)
gyaku - odwrotny
gyaku-hanmi - postawa odwrotna - układ, w którym partnerzy stoją w odwrotnych pozycjach (por. ai-hanmi)

H
hachi - osiem
hai - tak
hajime - zaczynać! naprzód!
hakama - tradycyjne spodnie samurajów, noszone przez mistrzów aikido
hanmi - postawa, pozycja
hanmi-handachi - pozycja "siedząco-stojąca", ćwiczenia, w których broniący się siedzi, a atakujący stoi
happo - osiem kierunków (por. shiho)
hara - brzuch, centrum, miejsce, w którym skupia się energia witalna człowieka
hidari - lewy, lewostronny (por. migi)
hidari-kamae - postawa, w której lewa noga wysunięta jest do przodu (por. migi-kamae)
hiji - łokieć
hiji-tori - trzymanie za łokcie (za rękawy w okolicach łokcia)
Hombu Dojo główna kwatera, centrum treningowe w Tokio (zob. Hombu Dojo)

I
iaido - japońska sztuka walki mieczem (dobywania miecza)
ich - jeden
iie - nie
ikkyo - pierwsza forma podstawowych technik unieruchomień (por. nikyo, sankyo, yonkyo, gokyo, lub też ikkyo)
irimi - podstawowe wejście, ruch do przodu, wejście w partnera
irimi-nage - rzut, w którym wykorzystuje się wejście irimi tzw. "dwudziestoletnia technika"

J
jiu - dziesięć
jiu-waza - tori wykonuje dowolne techniki
jo - drewniany kij
jo-dori - techniki obrony przed atakiem jo (techniki odbierania jo)
jodan - poziom wysoki - powyżej barków (pojęcie używane do określenia wysokości ataku)
juji-garami - rzut przez skrzyżowanie rąk

K
kaiten - okrągły
kaiten-nage - rzut obrotowy (por. uchi kaiten nage)
kakari-geiko - tori jest atakowany przez kilku uke, nadchodzących kolejno z jednego kierunku
kamae - postawa
kamiza - miejsce honorowe, czyli miejsce, w którym siada nauczyciel na początku i na końcu treningu (por. shimoza)
kata - dosłownie forma; termin używany głównie w tradycyjnych sztukach walki, tzn. tych, w których nie występuje rywalizacja sportowa; w odróżnieniu od sportu, gdzie głównym celem treningu jest osiągnięcie poziomu, który pozwoli odnieść zwycięstwo w zawodach, adepci tradycyjnych sztuk walki, ćwicząc formy ustalone przez twórcę danej sztuki dążą raczej do harmonijnego rozwoju ciała i umysłu
kata - ramię
kata-dori - atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) za rękaw kimona (ramię, bark)
katana - miecz
katate - jedna ręka
katate-dori - atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) przedramienia przeciwnika
katame-waza - techniki unieruchomień (por. nage-waza, osae-waza)
katsu - technika przywracania przytomności po urazach
keikogi - strój treningowy używany w sztukach walki
ki - energia duchowa; koncepcja przenikającej cały wszechświat energii ki jest istotnym aspektem kultury orientalnej - filozofii, medycyny, sztuki; pojęcie ki jest nieprzetłumaczalne na żaden zachodni język, a jego znaczenie można w pełni zrozumieć tylko poprzez własne, indywidualne doświadczenie kiai dosłownie nastrój, usposobienie, charakter, również okrzyk; w sztukach walki kiai na płaszczyźnie fizycznej oznacza przenikliwy okrzyk wydobywający się z głębi ciała (z brzucha - hara); na płaszczyźnie duchowej oznacza emanowanie energii witalnej
kihon - podstawowy, bazowy
kihon-waza - techniki wykonywane w sposób podstawowy, bazowy
kiri - ostrze
kohai - młodszy kolega (por. sempai)
koho - do tyłu
koho-kaiten-ukemi - przetoczenie do tyłu - nazwa stosowana zamiennie z ushiro-ukemi (por. zenpo-kaiten-ukemi)
kokyu - oddech, siła oddechu
kokyu-ho - "ćwiczenie oddechu", ćwiczenie wykonywane w pozycji stojącej lub siedzącej, polegające na dojściu do centrum partnera, poznawaniu pracy jego ciała przy jednoczesnej pracy nad własnym oddechem
kokyu-nage - "rzut oddechem" (por. kokyu nage)
konnichiwa - dzień dobry
koshi - biodro
koshi-nage - rzut przez biodro (por. koshi nage)
kote - nadgarstek (dosłownie: mała ręka)
kote-gaeshi - rzut wykonywany poprzez wykręcenie nadgarstka
kubi - szyja
kubishime - atak polegający na duszeniu przeciwnika
kumi-jo - forma ćwiczeń, w której obaj partnerzy wyposażeni są w jo
kumi-tachi - forma ćwiczeń, w której obaj partnerzy wyposażeni są w bokken
kyu - dziewięć
kyu - stopień uczniowski (por. mudansha, dan)

M
ma-ai - dystans
mae - przód
mae-geri - atak polegający na prostym kopnięciu przeciwnika
mae-ukemi - pad, przetoczenie do przodu (por. ushiro-ukemi)
men - głowa
men-uchi - cięcie proste z góry w głowę
migi - prawy, prawostronny (por. hidari)
migi-kamae - postawa, w której prawa noga wysunięta jest do przodu (por. hidari-kamae)
misogi - dosłowie obrzęd oczyszczenia; oczyszczenie lub ablucja dokonywane zwykle w wodzie morskiej lub pod górskim wodospadem są dla Japończyków formą religijnej ekspiacji za określone czyny, wydarzenia, w których się brało udział; twórca aikido uważał, że wszystkie techniki aikido są formą misogi (oczyszczenia)
mokuso - medytować
morote-tori - atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) oburącz przedramienia partnera
mudansha - uczeń posiadający stopień uczniowski - kyu (por. yudansha) mune - pierś, tors, korpus
mune-dori - uchwyt za przód kimona

N
nage - rzut, osoba wykonująca rzut lub inną technikę - nazwa używana zamiennie z tori (por. uke)
nage-waza - techniki rzutów (por. katame-waza, osae-waza)
ne-waza - techniki w parterze
ni - dwa
nikyo - druga forma podstawowych technik unieruchomień (por. ikkyo, sankyo, yonkyo, gokyo, lub też nikyo)
Nippon - Japonia

O
o - wielki
O'sensei - Wielki Nauczyciel - tytuł Morihei Ueshiba - twórcy aikido
obi - pas
omote - ruch do wewnątrz (por. ura)
omote-waza - ogólna nazwa wersji technik wykorzystujących wejście przed centrum przeciwnika (por. ura-waza)
omoto-kyo - dosłownie nauka wielkiej podstawy; sekta shintoistyczna (por. shinto) założona w Japonii pod koniec XIX w przez Nao Deguchi i Onisaburo Deguchi; uważa się, że współpraca założyciela aikido i Onisaburo w latach 1920-35 dała początek stworzeniu filozofii aikido
onegae-shimasu - dosłownie: proszę mnie nauczyć - formuła wypowiadana na początku treningu, a także w trakcie przed rozpoczęciem ćwiczenia
osae - naciskać, dźwignia
osae-waza - techniki dźwigni (por. katame-waza, nage-waza)
otagai-ni-rei - ukłon wzajemny pomiędzy partnerami

R
rei - ukłon
ritsu-rei - ukłon w pozycji stojącej (por. za-rei)
roku - sześć
ryo-kata-dori - atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) dwoma rękoma za ramiona przeciwnika
ryote - dwie ręce
ryote-dori - atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) dwoma rękoma za dwie ręce przeciwnika
ryu - szkoła

S
sabaki - ... (por. ashi-sabaki, tai-sabaki)
samurai - samuraj
san - trzy
sankyo - trzecia forma podstawowych technik unieruchomień (por. ikkyo, nikyo, yonkyo, gokyo)
sayonara - do widzenia
seiza - siad japoński
sempai - uczeń starszy stopniem (por. kohai)
sensei - nauczyciel (sztuki walki)
shi - cztery
shichi - siedem
shidoin - instruktor - formalny tytuł
shihan - mistrz - formalny tytuł
shiho - cztery kierunki (por. happo)
shiho-nage - rzut w czterech kierunkach
shikko - sposób przemieszczania się w pozycji klęcznej
shimoza - miejsce na macie (tatami), gdzie siadają ćwiczący (por. kamiza)
shodan - pierwszy dan
shomen-uchi - cięcie proste z góry na głowę przeciwnika
soto - zewnętrzna strona, na zewnątrz (por. uchi)
soto-kaiten - ruch na zewnątrz (por. uchi-kaiten)
suburi - indywidualne techniki ćwiczeń przy użcyiu bokken i jo (por. kata)
suwari-waza - techniki wykonywane w pozycji siedzącej lub klęczącej (por. hanmi-handachi-waza, tachi-waza)

T
tachi - stojąc, w pozycji stojącej
tachi-dori - techniki obrony przed napastnikiem uzbrojonym w miecz (techniki odbierania miecza)
tachi-waza - techniki wykonywane w pozycji stojącej (por. hanmi-handachi-waza, suwari-waza)
tai-jutsu - techniki walki wręcz (bez użycia broni)
tai-sabaki - ćwiczenia zwrotów i obrotów ciała, obejmuje tenkan, irimi-tenkan, ikkyo-undo, shiho-undo (por. ashi-sabaki)
tanto - drewniana imitacja noża (por. bokken, jo)
tanto-dori - techniki obrony przed napastnikiem uzbrojonym w nóż (techniki odbierania noża)
tatami - mata
te - ręka
tegetana - dosł. "ręka-miecz"
tekubi - nadgarstek
ten-chi-nage - rzut "niebo-ziemia"
tenkan - obrót, zejście z linii ataku poprzez obrót
tori - partner wykonujący techikę obronną (por. uke)
tsugi-ashi - krok dostawny
tsuki - uderzenie proste

U
uchi-kaiten-nage - rzut obrotowy wykorzystujący ruch do wewnątrz, przejście pod ramieniem partnera (por. uchi kaiten nage)
uchi-deshi - uczeń mieszkający razem ze swoim nauczycielem
ude - przedramię
ude-kime-nage - rzut wykorzystujący dzwignię na staw łokciowy
Ueshiba - (zob. O'Sensei)
uke - partner atakujący, na którym wykonuje się technikę obronną (por. tori)
ukemi - obrona, pad, przewrót
ukemi-waza - techniki padów i przewrotów
ura - odwrotnie, do tyłu (por. omote)
ushiro - tył, z tyłu, do tyłu
ushiro-kubishime - atak z tyłu z duszeniem
ushiro-ryote-dori - uchwyt z tyłu, obiema rękami za obie ręce
ushiro-ukemi - przetoczenie do tyłu, pad do tyłu (por. mae-ukemi)
ushiro-waza - techniki obrony przed atakiem z tyłu

W
waza - techniki

Y
yame - stop!
yoko - bok, w bok, w kierunku bocznym
yoko-men-uchi - atak z góry, okrężny, na głowę (skroń) lub szyję
yonkyo - czwarta forma podstawowych technik unieruchomień (por. ikkyo, nikyo, sankyo, gokyo, lub też yonkyo)
yudansha - uczeń posiadający stopień mistrzowski - dan (por. mudansha)

Z
zagi - siedząc, w pozycji siedzącej zanshin pozostawanie w stanie czujnej gotowości
za-rei - ukłon w pozycji siedzącej (por. ritsu-rei)
zazen - pozycja medytacyjna - siad w pozycji lotosu lub siad klęczny na piętach
zenpo - do przodu
zenpo-kaiten-ukemi - przetoczenie do przodu - nazwa stosowania zamiennie z mae-ukemi (por. koho-kaiten-ukemi)
zori - japońskie klapki
zubon - spodnie do kimona

Źródło: http://www.aikido.edu.pl/